Lorum ipsum van Nassouwe

Geplaatst door Arnold le Fèbre | februari 15, 2018 | Blog

Als ik in een tekst ‘Lorem ipsum’ zie staan, prevel ik er automatisch achteraan: ‘…dolor sit amet’ en plak er voor de vorm nog wat Latijns klinkende woorden aan vast. De rest van de tekst zit namelijk minder goed in mijn hoofd. Net zoals bij het Wilhelmus eigenlijk. Ik zing uit volle borst mee met het eerste couplet, maar zodra het de beurt is aan couplet nummer twee, begin ik enthousiast maar onverstaanbaar te brabbelen – in de hoop dat het niemand opvalt.

Iedereen die professioneel met tekst bezig is, heeft ongetwijfeld weleens een ‘Lorem ipsum’ onder ogen gehad. Je zou het kunnen omschrijven als een dummytekst van het niveau ‘Hier komt nog een tekst.’ Met dit verschil dat lorem ipsum akelig nauwkeurig het ‘gedrag’ van het Nederlands (of een andere West-Germaanse taal) nabootst, met precies de juiste verdeling van lange en korte woorden.

Cicero en Lorem ipsum

Lorem ipsum wordt dan ook vooral gebruikt door vormgevers die even snel een natuurgetrouwe tekst nodig hebben of door (eind)redacteuren die willen zien hoeveel woorden ze nog moeten fabriceren. Daar komt bij dat ‘Lorem ipsum dolor sit’ een stuk onschuldiger is dan bijvoorbeeld ‘Hier moet die eikel van een Hajo nog een bijschrift tikken’ dat ik ooit in de VARAgids heb zien staan.

Lorem ipsum betekent niets, maar het is ook weer geen volslagen flauwekul. In de 16e eeuw had een helaas onbekend gebleven drukker een voorbeeldtekst nodig. Ik kan me zo voorstellen dat hij om zich heen keek of er nog iets lag wat hij kon gebruiken. Toevallig was hij net klaar met het drukken van de ‘Finibus Bonorum et Malorum’ (‘De uitersten van goed en kwaad’), in 45 voor Christus geschreven door de Romeinse filosoof Cicero. Hij pakte een willekeurige zethaak en husselde de woorden door elkaar. Hij koos voor een tekst zonder betekenis omdat je op deze manier niet werd afgeleid door de inhoud en na ging denken over wat de auteur nu precies bedoelde.

Talloze varianten en versies

Richard McClintock, professor Latijn aan de Hampden-Sydney College in Virginia, ontdekte zo’n 15 jaar geleden niet alleen dat Lorem ipsum is gebaseerd op een tekst van Cicero, maar ook om welk fragment het gaat: ‘Neque porro quisquam est qui dolorem ipsum quia dolor sit amet, consectetur, adipisci velit […]’ Oftewel: ‘Er is niemand die van pijn zelf houdt, die het zoekt en die het hebben wil, eenvoudigweg omdat het pijn is […]’

Vijf eeuwen later wordt het Lorem ipsum nog altijd gebruikt, in exact dezelfde volgorde. Tekstverwerkers en opmaakpakketten kunnen het op commando uitspuwen en online zijn talloze varianten en versies te vinden. Hoewel je moet oppassen als je een willekeurige Lorem ipsum ergens vandaan haalt. Lolbroeken hebben de tekst soms subtiel veranderd en allerlei flauwe grappen of verstopte schunnigheden toegevoegd. Maar toch. Als je eerdaags weer een Lorum ipsum onder ogen krijgt, bedenk dan dat je naar een tekst kijkt van bijna 2100 jaar oud. Een tekst met een nog filosofische boodschap ook. Je zou het bijna laten staan.

Bijna.

Arnold Le Febre is eindredacteur bij iMediate.